Podróż Uroki nadwiślańskiej jesieni - Skansen militarny w Mniszewie

Relacja archiwalna – ceny, godziny otwarcia i informacje praktyczne mogą być nieaktualne.


Miejscowość Mniszew położona jest 14 km na północny wschód od Warki, przy ujściu Pilicy do Wisły. Odkrycia archeologiczne pozwalają stwierdzić, że okolice dzisiejszego Mniszewa były zasiedlone już w II okresie epoki brązu, czyli około lat 1500-1300 lat p.n.e., gdy teren ten znalazł się w zasięgu tzw. kultury trzcińskiej. Świadczą o tym znaleziska charakterystycznie uformowanej i zdobionej ceramiki. 

Nazwa „Mniszew” wywodzi się prawdopodobnie od łacińskiego słowa „monachus” lub „monacha” (po polsku - „mnich”, „mniszka”) i może wiązać się z faktem, że w XII wieku tutejsza osada została nadana norbertankom z krakowskiego Zwierzyńca. Wieś wymieniana jest w 1252 roku, jako Mniszewo przez Boguchwała II herbu Poraj, biskupa poznańskiego, w przywileju na dziesięcinę snopową dla kościoła w Górze (dzisiejszej Górze Kalwarii), zaś w 1382 roku książę mazowiecki Janusz I Starszy (ok. 1346-1429) lokował Mniszew na prawie chełmińskim. Prawdopodobnie pierwsi dziedzice, potomkowie rycerza o imieniu Cibor dość krótko byli właścicielami Mniszewa. Następni właściciele to Paweł zwany Kopaczem i Jakub Prusin, wójt czerski. W pierwszej połowie XV wieku miasteczko kupili Kinieccy herbu Prawdzic, z czasem przyjmującym nazwisko Mniszewskich. Na przełomie XVI i XVII wieku zmarł bezpotomnie ostatni z nich - Adam, wojski warszawski, kasztelan liwski, starosta i kasztelan czerski, fundator tutejszego murowanego kościoła. Po jego śmierci właścicielami miejscowości zostają Parysowie herbu Prawdzic, pasierbowie drugiej żony Mniszewskiego. W 1642 roku dobra przechodzą na własność kanclerza wielkiego litewskiego księcia Stanisława Olbrachta Radziwiłła (1593-1656), który umiera bezpotomnie. Mniszew pozostaje wszakże w ręku Radziwiłłów do 1731 roku, kiedy to książę Mikołaj Radziwiłł (1746-1795) sprzedaje je braciom Franciszkowi Ferdynandowi i Antoniemu Benedyktowi Lubomirskim. Franciszek Ferdynand funduje tu drewniany kościół w 1768 roku, w miejscu poprzedniego zniesionego przez powódź. Umiera on bezpotomnie w 1774 roku i dobra przechodzą na jego bratanka Jerzego Marcina Lubomirskiego (1738-1811). Ten zapisuje majątek swojej siostrze Magdalenie Agnieszce Lubomirskiej (1739-1780), późniejszej metresie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1732-1798). Wznosi ona w Mniszewie murowany pałac (spalony przez wojska rosyjskie w 1915 roku), który był widownią jej intymnych spotkań z władcą. W roku 1794 majątek dziedziczy generał Franciszek Sapieha (1772-1829). W 1797 roku Mniszew nabywają dwaj Niemcy - bracia Jan i Feliks Heryngowie, którzy w roku 1790 uzyskują indygenat i herb Wodanowski. Później dobra nabywa doktor Jan Fryderyk Wilhelm Malcz (1795-1852), a po jego śmierci w roku 1852 gospodaruje tu przez 3 lata wdowa po nim, Julia z Ekaltów Malczowa. W tym okresie powstaje tu plantacja buraków cukrowych i cukrownia, jedna z pierwszych w Królestwie Polskim, a także tartak, młyn i gorzelnia. W 1855 roku dobra mniszewskie nabywa Jan Babski, który w następnym roku sprzedaje cukrownię Żydom - Beniaminowi i Michałowi Kassamanom. W roku 1862 nabywają oni także dobra ziemskie. Około 1925 Kassamanowie sprzedają ziemię dworską okolicznym chłopom, a sam folwark przestaje istnieć w wyniku parcelacji w 1945 roku.

Miejscowość ucierpiała w czasie I wojny światowej, a w sierpniu 1944 roku znalazła się w ogniu zaciętych walk na przyczółku warecko-magnuszewskim i została całkowicie zniszczona. 

Te ostatnie wydarzenia upamiętnia, znajdujący się tuż przy głównej drodze, skansen militarny, upamiętniający żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego, który przyciągnął naszą uwagę i sprawił, że zatrzymaliśmy się w Mniszewie.

  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew
  • Mniszew