Ajax Loader Ładuję ...

14 +
2011-04-30

Podróż Wycieczka na Warmię

Opisywane miejsca: Lubawa, Ornowo, Łukta, Kwiecewo, Głotowo, Dobre Miasto (92 km)
Typ: Album z opisami
Ostatnia sobota kwietnia przyniosła piękną, wiosenną pogodę. Szkoda było siedzieć w domu, więc wybraliśmy się do Odległego o około 80 km Dobrego Miasta. Niedaleko, ale trasa wiedzie przez cztery odrębne historycznie krainy. Lubawa leży na ziemi lubawskiej, stanowiącej część historycznego Pomorza. Jadąc w stronę Ostródy przejeżdżamy przez skrawek Mazur, wkrótce potem wjeżdżamy na tereny tzw. Oberlandu (Prus Górnych) i wreszcie - na Warmię.

Ornowo to malowniczo położona wieś w pobliżu Ostródy, do której warto zboczyć z głównej drogi na krótką chwilę. Jedną z największych atrakcji tej miejscowości są malownicze wąwozy, które można oglądać w samej wsi oraz nad jeziorem. Przez wieś - właśnie w wąwozie przepływa strumyk, który znajduje swoje ujście w jeziorze Ornowskim. Sama nazwa pochodzi od pruskiego imienia Arno. W latach 1374-1379 komtur Bernard von Mansfeld nadał niejakiemu Jakubowi sześćdziesiąt włók na założenie wsi, którą nazwano Arnau. W 1397 roku komtur Johann von Schonfeld kupił od Zandesa Erasmusa wieś Ornowo, dwór Morliny oraz inne dobra. Po sekularyzacji Zakonu, właścicielem Ornowa w latach 1580-1654 był marszałek elektora Ahasverus Brandt, który otrzymał ten majątek za zasługi wojenne. Przed reformacją istniała w Ornowie kaplica, a od XIV wieku kościół, który był filią parafii ostródzkiej, i który następnie uległ zniszczeniu. W 1626 roku, po pierwszej wojnie szwedzkiej odbudowano kościół. Do XVII wieku zdecydowana większość mieszkańców stanowili Polacy. W roku 1740 rząd pruski sprowadził do wsi kolonistów niemieckich i rozpoczął politykę germanizacyjną.

W Ornowie warto zatrzymać się, by obejrzeć pięknie położony, wspomniany wyżej XIV-wieczny, gotycki kościół.Świątynia zbudowana jest z kamieni polnych, górna część wieży - pochodząca z XIX wieku - jest drewniana.  

  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo
  • Ornowo

Łukta - za czasów krzyżackich i niemieckich nosząca nazwę Locken - położona jest w obrębie krainy historycznej Prus Górnych (tzw. Oberlandu), w przeszłości zamieszkałej przez plemiona Pogezanów. Nazwa miejscowości i gminy pochodzi od staropruskiego słowa "Lucte" oznaczającego sitowie. Wieś wzmiankowana jest w dokumentach w roku 1340, a lokowana w roku 1352. Zasadźcą był Prus o imieniu Jone. W roku 1414, w czasie wojny z Zakonem Krzyżackim, Łukta została zniszczona przez wojska polskie, które spaliły młyn, 4 karczmy oraz 12 gospodarstw. W czasie wojny trzynastoletniej wieś uległa również spustoszeniu. W 1454 roku stacjonowali w Łukcie zaciężni żołnierze czescy w służbie krzyżackiej. W połowie XVI wieku we wsi były dwie karczmy, młyn, a oprócz chłopów pracowali także kowal i garncarz. Pod koniec XVI wieku działały już 4 karczmy, szkoła i cegielnia. Od 1706 roku w Łukcie odbywały się stałe targi końskie. W latach 1709-1710 w wyniku epidemii  dżumy zmarła znaczna część mieszkańców. W 1783 roku Łukta stanowiła wieś królewską. W latach 1806-1807 została spustoszona przez kwaterujące tam wojsko francuskie. 

W Łukcie warto zobaczyć gotycki parafialny kościół p.w. MB Częstochowskiej, pochodzący z początków XV wieku, a także posilić się smacznymi daniami kresowymi, serwowanymi w miejscowej restauracji "Wileńskiej". 

  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Łukta
  • Okolice Łukty

Wieś Kwiecewo została założona w latach 1333-1342 przez wójta krajowego Henryka von Lutra. Lokację wsi zatwierdził w roku 1372 biskup warmiński Jan II Stryprock. W roku 1560 istniejący miejscowy kościół konsekrował biskup Marcin Kromer. W jego miejscu wybudowana została w latach 1692-1693 nowa świątynia, konsekrowana w roku 1699 przez biskupa Andrzeja Chryzostoma Załuskiego.

W drugiej połowie XVIII wieku znajdujący się we wsi folwark był w posiadaniu Albrechta Zygmunta von Zeigut-Stanisławskiego herbu Sulima, ostatniego generalnego poczmistrza Prus Królewskich. 

W Kwiecewie uwagę turysty zwraca wspomniany wyżej barokowy kościół parafialny p.w. św. Jakuba Starszego Apostoła z lat 1692-1693 z ołtarzem głównymz połowy XVIII wieku i wieżą z roku 1862.

W pobliżu wsi położone jest także jezioro Sunia. W południowo-zachodniej części wioski znajduje się unikalne w skali regionu rozlewisko, zamieszkiwane przez ptaki wodno-błotne. Występuje tu większość gatunków polskich kaczek, wiele gatunków siewek, perkozy, rybitwy, chruściele, wiele gatunków wróblowatych, bocany, czaple, żurawie, sowy, gęsi a także ptaki drapieżne.

  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo
  • Kwiecewo

Kilka kilometrów przed Dobrym Miastem naszą uwagę zwróciła położona w dolinie wieś z interesującą sylwetką kościoła. Po chwili drogowskaz poinformował nas, że w odległości około 0,5 km od głównej drogi w Głotowie znajduje się Kalwaria Warmińska. Skręciliśmy. Warto było.

Pierwsze wzmianki o Głotowie (noszącym wówczas niemiecką nazwę Glottau) pochodzą z 1290 roku i związane są z pojawieniem się w zamieszkałej przez Prusów wsi sołtysa z Ornety, Wilchela. Dokument wymienia jako świadka proboszcza o imieniu Konrad. W owym czasie istniał tu już bowiem kościół p.w. św. Andrzeja. W 1300 roku nastąpił najazd Litwinów. Mieszkańcy wynieśli wówczas z kościoła Najświętszy Sakrament by uchronić go przed profanacją, zakopując go w znacznej odległości od świątyni. Wieś została zniszczona, a kościół spalony. Po wielu latach pewien rolnik znalazł ukryty w ziemi kielich, a w nim nienaruszoną hostię. Jak głosi legenda, woły ciągnące pług uklękły, podkreślając tym samym niezwykłość tego wydarzenia. Wiadomość o cudownym znalezieniu hostii rozeszła się wśród ludu, a kielich przeniesiono w procesji do kościoła w Dobrym Mieście. Tymczasem hostia po raz kolejny wracała do Głotowa, na miejsce, gdzie była zakopana. Wobec woli Bożej wzniesiono kościół ku czci Bożego Ciała. Samo Głotowo lokowane zostało w 1313 roku przez biskupa Eberhardta z Nysy. W połowie XIV wieku, w miejsce zniszczonej przez Litwinów światyni, zbudowano kościół z kamienia i cegły i od tego czasu Głotowo stało się miejscem pielgrzymkowym. Kościół ten zyskał w 1343 roku tytuł kolegiaty i stał się siedzibą kapituły. Choć już w roku 1347 kapitułę przeniesiono do Dobrego Miasta, to głotowskim proboszczem pozostał prepozyt kapituły. W roku 1356 wieś została ponownie spalona przez Litwinów. W 1362 roku przywilej lokacyjny Głotowa został odnowiony przez biskupa warmińskiego Jana II Stryprocka. Wieś szybko odbudowała się i zaludniła. Ruch pątniczy trwał nadal. Po przyłączeniu Warmii do Polski w wyniku II pokoju toruńskiego w 1466 roku do Głotowa przybywało coraz więcej pielgrzymów. Powstałe tu Sanktuarium Najświętszego Sakramentu zasłynęło także przez dokonujące sIę w nim cudowne uzdrowienia i nawrócenia. W XVII wieku Głotowo szczęśliwie omijały zarazy, a także wojska szwedzkie, które w tym czasie dwukrotnie najechały Polskę. Na początku XVIII wieku ludność Głotowa została jednak zdziesiątkowana przez epidemię dżumy. Wkrótce potem rozebrano średniowieczny kościół, na miejscu którego postanowiono zbudować nową świątynię. Kamień węgielny pod sanktuarium został wmurowany w 1722 roku przez biskupa warmińskiego a zarazem prymasa Polski Teodora Potockiego, a w roku 1726 nowy kościół p.w. Zbawiciela był konsekrowany przez ówczesnego biskupa warmińskiego Krzysztofa Andrzeja Jana Szembeka. 

Historia sąsiadującej z kościołem Kalwarii Warmińskiej wiąże się z zamożnym mieszkańcem Głotowa, Janem Mertenem, który po powrocie z Ziemi Świętej postanowił wybudować kalwarię, wzorowaną na jerozolimskiej. Przywiózł nawet małe kamyczki z Jerozolimy traktując je jako relikwie, umieszczone w późniejszych kaplicach. Terenem wokół kalwarii oraz kapliczkami zajmują się poszczególne rodziny we wsi, osoby starsze, siostry zakonne. Kalwaria Warmińska w Głotowie, zwana też Warmińską Jerozolimą, należy do najlepszych w Polsce, zachwyca bowiem nie tylko pięknem zabytków ale i malowniczym położeniem. Została ona wybudowana w latach 1878-1894.

Głotowo posiada wybitne walory kulturowe, związane z miejscem kultu religijnego i ma szanse rozwoju właśnie pod względem kształtowania się turystyki religijnej. Rocznie do świętego miejsca przybywa około 10 tys. turystów. Należało by więc zadbać o ochronę walorów miejscowości oraz o odpowiednie rozwiązania w zakresie infrastruktury, punktów usługowych, obiektów noclegowych. Póki co, jest to pięta achillesowa miejscowości.

  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo
  • Głotowo

Dobre Miasto leży nad Łyną, w północnej części Pojezierza Olsztyńskiego, w centrum historycznej Warmii. Zostało założone na początku XIV wieku na miejscu osady Prusów. Położone jest na sztucznej wyspie, powstałej w wyniku przekopania kanału, który obecnie dostarcza wodę do funkcjonującej elektrowni wodnej a niegdyś spełniał funkcję obronną.

W 1325 roku sołtys Ornety Wilhelm von Wormditt otrzymał od biskupa Eberharda z Nysy 6 łanów ziemi na zagospodarowanie. W następnym roku sprowadził ze Śląska pierwszych osadników. Prawa miejskie osada otrzymała w 1329 rokuz rąk biskupa Henryka II WogenapaW kilka lat po lokacji miasto otoczono murami obronnymi. W murach posiadających liczne wieże były trzy bramy: Głotowska, Ornecka i Łąkowa. Pozostałością dawnych obwarowań jest istniejąca do dziś Baszta Bociania. 

Nazwa miasta najprawdopodobniej wywodzi się od pruskiego słowa gudde oznaczającego  krzak, zarośla. Występowała ona w różnym brzmieniu: Guddestat, Godenstat, Gudinstat, Gutberg, Gutenstat, Guthenstadt, Guthinstadt, Guttstadt. W roku 1336 pojawiło się po raz pierwszy łacińskie tłumaczenie nazwy - Bona Civitas. Obecna nazwa polska jest tłumaczeniem z języka niemieckiego. Patronką Dobrego Miasta z czasem została święta Katarzyna Aleksandryjska. 

Dobre Miasto było częścią składową Diecezji Warmińskiej, utworzonej w 1234 roku na opanowanym przez Krzyżaków terytorium Prus. Decydujące znaczenie dla jego rozwoju miało przeniesienie tu z Głotowa kapituły kolegiackiej w 1347 roku. W ciągu kilkudziesięciu lat kanonicy wybudowali kościół, odpowiadający rangą kapitule, szkołę parafialną oraz szpital. Wraz z budową kolegiaty zaczęto wzmacniać obwarowania miejskie. W 1356 roku miasto po raz pierwszy stało się łupem wojennym - zostało zdobyte i obrabowane przez wojska litewskie pod wodzą księcia Kiejstuta. Podczas "wojny głodowej" pomiędzy Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim w 1414 roku armia polsko-litewska doszczętnie złupiła, a następnie podpaliła miasto. W 1454 roku na zjeździe w Elblągu, Dobre Miasto uznało władzę króla polskiego Kazimierza IV Jagiellończyka. W roku 1466 po II pokoju toruńskim, kończącym "wojnę trzynastoletnią", miasto znalazło się w granicach Rzeczypospolitej. W czasie wojny polsko-krzyżackiej (1519-1521) okupowane było przez wojska wielkiego mistrza Albrechta Hohenzollerna, które obrabowały skarbiec kolegiaty. W roku 1538 roku w Dobrym Mieście przebywał Mikołaj Kopernik, asystując biskupowi Janowi Dantyszkowi przy odbiorze przysięgi poddanych.

Wiek XVI był okresem pokoju. Przerwał go w 1626 roku najazd szwedzki. W ciągu dwóch miesięcy Szwedzi najeżdżali miasto trzykrotnie, okupując je do 1629 roku. Najgorszym okresem dla mieszkańców były lata kolejnego najazdu szwedzkiego, tzw. „potopu” (1655-1660). W latach 1709-1711 na Warmii szalała epidemia dżumy, która szczęśliwie nie poczyniła wielkich ofiar wśród mieszkańców Dobrego Miasta. W XVIII wieku miasto nawiedzała natomiast plaga pożarów. Najtragiczniejszymi były pożary w latach 1719  i 1771, kiedy to ogień strawił większą część miejskiej zabudowy.

W roku 1772 na mocy I rozbioru Polski miasto zostało przyłączone do Królestwa Pruskiego. W epoce napoleońskiej miasto przejmowali na zmianę Francuzi, Prusacy i Rosjanie. Sam cesarz Napoleon spędził w kolegiacie noc z 8 na 9 czerwca 1807 roku. Dekretem z 1810 roku król pruski zlikwidował wszystkie zgromadzenia katolickie, w tym kapitułę kolegiacką. W latach 1830-1834 powstał natomiast w mieście kościół ewangelicki, którego głównym fundatorem był król Fryderyk Wilhelm III, a projektantem znany pruski architekt Karl Friedrich Schinkel. XIX wiek przyniósł rozwój przemysłu i infrastruktury miasta. Powstał nowy system kanalizacji, fabryki sukna i saletry, szosa i linia kolejowa. Po spłonięciu ratusza w Lidzbarku Warmińskim w 1865 roku, władze powiatu przeniosły się na 31 lat do Dobrego Miasta. 

Miasto wyszło obronną ręką z wydarzeń I wojny światowej. W okresie międzywojennym przeżywało jednak stagnację. Katastrofę przyniosła kolejna wojna. Wojska radzieckie, które zajęły Dobre Miasto 2 lutego 1945 roku obróciły w gruzy 65% jego zabudowy.

Odwiedzając Warmię nie można pominąć Dobrego Miasta i wspaniałego zespołu kolegiackiego, który należy do najpiękniejszych zabytków tego regionu. 

  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto
  • Dobre Miasto

Zaloguj się, aby skomentować tę podróż

Komentarze

  1. snickers1958
    snickers1958 (05.09.2011 21:41) +1 + -
    Brawo , brawo Leszku i dziękuję za powtórkę z Dobrego Miasta. Pozdrawiam.
  2. s.wawelski
    s.wawelski (15.06.2011 21:14) +1 + -
    Twoja opowiesz to jak zwykle maly podrecznik do historii.
  3. zosfik
    zosfik (16.05.2011 19:35) +1 + -
    Fajna wycieczka, zdjęcia pokazują wiele szczegółów zwiedzanych obiektów, gratuluję. Widać doświadczenie w tej materii.
    Historia znalezionej hostii w Głotowie bardzo podobna do historii znalezienia maleńkiej figurki Matki Bożej w Gidlach, niedaleko Częstochowy w kierunku Piotrkowa Tr., gdzie znajduje się obecnie sanktuarium Maryjne.
  4. anna.amarasekara
    anna.amarasekara (15.05.2011 15:59) +1 + -
    Myślałam , że Warmia jest mi znana, nic bardziej mylnego, kolejnym razem jak będziemy jechać w te strony, to uwzględnię Twoje miejsca, z resztą już je spisałam i zaraz wepnę do przewodnika na stronie o Warmii. ładne zdjęcia. pozdrawiam :)
  5. przedpole
    przedpole (04.05.2011 14:27) +3 + -
    Ciekawa podróż ,i to przy dobrej pogodzie.
lmichorowski

lmichorowski

Leszek Michorowski
Punkty: 506827