Ajax Loader Ładuję ...

16 +
2011-02-06

Podróż Zimowy wypad nad Zalew Wiślany

Opisywane miejsca: Tolkmicko, Frombork (12 km)
Typ: Album z opisami

Korzystając z pięknej, słonecznej pogody, jaką obdarzyła nas pierwsza niedziela lutego, wybraliśmy się nad Zalew Wiślany. Minąwszy Elbląg, Rubno Wielkie i Kadyny dojechaliśmy do niewielkiego Tolkmicka, miasteczka leżącego już nad samym brzegiem Zalewu. Prowadząca doń droga jest bardzo malownicza, jako że przebiega ona w dużej części przez tereny Parku Krajobrazowego "Wysoczyzna Elbląska", o bardzo urozmaiconej rzeźbie powierzchni. Wysokości względne są spore, a zalesione wzgórza przecięte są wieloma głębokimi jarami. Droga obfituje w liczne zakręty, a niekiedy nawet w serpentyny, co sprawia, że jadąc nią ma się wrażenie jakby położona była w obszarze górskim. W pobliżu znajdują się trzy rezerwaty leśne: Kadyński Las, Buki Wysoczyzny Elbląskiej i Pióropusznikowy Jar, a na terenie parku krajobrazowego występują rzadko spotykane zwierzęta: jelenie wschodnie, łosie i wydry.

Historia Tolkmicka wiąże się z podbojem dawnych plemion pruskich przez Zakon Najświętszej Marii Panny - Krzyżaków. Wówczas to, u samego schyłku XIII wieku (lata 1296-1300), osada otrzymała przywilej lokacyjny. Wprawdzie wykopaliska archeologiczne wskazują, że już we wczesnej epoce żelaza (około 650-400 roku p.n.e.) istniał tu gród kultury łużyckiej, ale zachowały się po nim jedynie niewielkie ślady. Później, aż do XIII wieku, tereny te były zamieszkiwane przez pruskie plemię Pogezanów. W latach 1233-1283 zostali oni podbici przez Krzyżaków. Pierwsza pisemna wzmianka podająca nazwę Tolkmicka w brzmieniu "Tolkemit" (taką nazwę miasto nosiło do 1945 roku) pochodzi z roku 1326, zaś przekaz o istnieniu kościoła - z roku 1330. W roku 1351 Heinrich Dusemer, sprawujący urząd Wielkiego Mistrza Zakonu w latach 1345-1351, odnowił przywilej miejski Tolkmicka. W roku 1440 Tolkmicko przystąpiło do antykrzyżackiego Związku Pruskiego, a po wybuchu wojny trzynastoletniej uznało zwierzchnictwo króla polskiego Kazimierza IV Jagiellończyka. Wówczas to mieszczanie opanowali i spalili istniejący tu zamek krzyżacki. W wyniku II pokoju toruńskiego z 1466 roku miasto znalazło się we włączonych do Polski Prusach Królewskich i pozostawało w granicach Rzeczypospolitej do jej pierwszego rozbioru w 1772 roku. W czasie wojny polsko-szwedzkiej w 1626 roku w Tolkmicku zatrzymał się na krótko król szwedzki Gustaw II Adolf. W XVII stuleciu miasto zniszczyły dwa wielkie pożary - w 1634 i 1694 roku, a na początku XVIII wieku połowa jego mieszkańców padła ofiarą epidemii dżumy. Kolejny wielki pożar strawił w roku 1767 m. in. budynek ratusza i kościół, które jednakże odbudowano. W roku 1785 zbudowano w Tolkmicku pierwszą szkołę, a w 1832 roku - pierwszą aptekę. W latach 1862-1883 zbudowano port rybacki i połączenie drogowe z Elblągiem, a w roku 1899 zakończono budowę linii kolejowej, przebiegającej nad Zalewem Wiślanym. W latach 1925-1928 miasto uzyskało kanalizację burzową. Podczas II wojny światowej miejscowość została mocno zniszczona, a pod koniec wojny, w obliczu zbliżającej się Armii Czerwonej uciekła z niej ponad połowa mieszkańców. Tolkmicko zostało zdobyte przez Rosjan pod koniec stycznia 1945 roku. Po wojnie miasteczko zostało stopniowo odbudowane, lecz nigdy nie odzyskało już dawnej świetności. 

W Tolkmicku pospacerowaliśmy uliczkami miasta, obejrzeliśmy kilka ładnych kamieniczek z XIX i XX wieku oraz dwa zabytki sakralne - XV-wieczny kościół parafialny p.w. św. Jakuba Apostoła oraz polskokatolicki kościół p.w. Matki Bożej Anielskiej, ten ostatni niestety tylko z zewnątrz. 

W odległości około 3 km od Tolkmicka znajdują się też tzw. Wały Tolkmita - pozostałości najlepiej zachowanego w okolicy grodziska staropruskiego. Można dostrzec tam wyraźne kontury obwałowań, fos i umocnień, dochodzących do 7 m wysokości, 350 m długości i 150 m szerokości, wkomponowane w naturalne wąwozy leśne. Tę atrakcję turystyczną zostawiliśmy sobie jednak na bardziej sprzyjającą porę roku. 

  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Tolkmicko
  • Pogrodzie koło Tolkmicka
  • Pogrodzie koło Tolkmicka

Frombork, podobnie jak Tolkmicko jest niewielkim miasteczkiem, liczącym około 3500 mieszkańców, położonym nad Zalewem Wiślanym u stóp malowniczego wzgórza, na którym wznosi się największy zabytek miasta - gotycka katedra p.w. NMP i św. Andrzeja. Miasto rozsławił jego najwybitniejszy mieszkaniec - kanonik tutejszej kapituły, Mikołaj Kopernik. Osiadł on we Fromborku w 1510 roku i mieszkał tu, nie licząc pobytu w Olsztynie w latach 1519-1521, aż do swej śmierci w roku 1543. We Fromborku prowadził też obserwacje astronomiczne, które zaowocowały teorią heliocentryczną. Dokonując obserwacji nieba posługiwał się bardzo prostymi instrumentami - kwadrantem słonecznym, sferą armilarną (astrolabium) i triquetrum. Tu napisał też swoje epokowe dzieło - "De revolutionibus orbium coelestium".

Historia miasta, kojarzonego z Kopernikiem sięga jednak czasów dawniejszych. W roku 1275, gdy w czasie kolejnego powstania Prusów przeciw Krzyżakom spalona została katedra w Braunsbergu (dzisiejszym Braniewie), biskup warmiński Henryk Fleming podjął decyzję o przeniesieniu do Fromborka kapituły i wybudowaniu tu katedry. Zespół katedralny powstał na wzgórzu, natomiast miasto, założone w 1277 roku, rozlokowało się u jego podnóża. Co ciekawe - obie te części zostały połączone w jeden organizm administracyjny dopiero 85 lat temu - w roku 1926. Badania, prowadzone przez archeologów nie potwierdziły wcześniejszego osadnictwa na tym obszarze. Nowo powstałe miasto zostało zasiedlone przez niemieckich osadników, którzy na cześć patronki katedry, Najświętszej Marii Panny, nadali mu nazwę Frauenburg. W dokumentach kanoników Frombork bywa określany natomiast jako "Castrum Dominae Nostrae" - Gród Naszej Pani. Pierwszą udokumentowaną datą nadania praw miejskich jest rok 1310. Mieszkańcy Fromborka trudnili się rybołówstwem, rolnictwem i rzemiosłem. Początkowo miasto było własnością biskupów warmińskich, później - kapituły warmińskiej. Nazywane było wówczas "Civitas Warmiensis". Po wojnie trzynastoletniej, na mocy pokoju toruńskiego z 1466 roku Frombork wraz z całą Warmią został włączony do Rzeczpospolitej. Zniszczenia i upadek gospodarczy przyniosły miastu wojny szwedzkie w XVII wieku. Po I rozbiorze Polski w roku 1772 Frombork znalazł się w granicach Królestwa Prus. Ożywienie gospodarcze nastąpiło dopiero w XIX wieku. Do miasta doprowadzono wówczas linię kolejową, a rozwijająca się turystyka sprzyjała budowie hoteli, gospód i pensjonatów. II wojna światowa przyniosła miastu poważne zniszczenia, które, na szczęście, w mniejszym stopniu dotknęły jego najwartościowszą część - Wzgórze Katedralne. W latach 1966-1973 przeprowadzono odbudowę Fromborka w ramach ogólnopolskiej akcji ZHP "Operacja 1001 Frombork".

We Fromborku nie byliśmy po raz pierwszy. Już wcześniej mieliśmy okazję zwiedzić piękną bazylikę archikatedralną p.w. NMP i św. Andrzeja, Wieżę Radziejowskiego, Muzeum Kopernika i port. Tym razem wizyta ograniczyła się jedynie do spaceru po mieście i obejrzeniu zabytków z zewnątrz. Bazylika archikatedralna była zamknięta i w ogóle, miasto wyglądało - w porównaniu z letnimi miesiącami - jak wyludnione. Nie udało się nam nawet zjeść tradycyjnej, smażonej rybki, bo wszystkie lokale, serwujące ją latem były pozamykane na cztery spusty. Duże wrażenie zrobił natomiast widok zamarzniętego portu i pokrytego lodem Zalewu Wiślanego. Ale, mimo wszystko, wydaje mi się że lepiej jednak odwiedzać Frombork latem.

  • Okolice Fromborka
  • Okolice Fromborka
  • Okolice Fromborka
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork
  • Frombork

Zaloguj się, aby skomentować tę podróż

Komentarze

  1. kuniu_ock
    kuniu_ock (25.03.2011 19:48) +1 + -
    Mmmm... Leszku :D Uwielbiam Zalew Wiślany :)))) 13 marca byłem tam :D Dokładniej - Tolkmicko :)))
    Pamiętam, jak kiedyś płynęlismy z Krynicy Morskiej do Tolkmicka... "normalnie" trasę tę pokonuje się w ok 1,5 godziny, nas natomiast dorwała burza i do Tol dopłynęlismy w ok 40 minut :D Ładnie bujało :))))
    Pozdrawiam serdecznie :D
  2. przedpole
    przedpole (12.02.2011 8:41) +1 + -
    Ciekawa podróż,pełna architektonicznych wrażeń.Dla mnie też okazja do wspomnień. W zamierzchłych czasach stacjonowałem przez 4 miesiące w koszarach w Elblągu i raz udało mi się zrobić wypad do Fromborka.
  3. wojtass83
    wojtass83 (09.02.2011 17:19) +3 + -
    Wypadzik bardzo fajny pomimo zimowej aury zalew skuty lodem wygląda rewelacyjnie
lmichorowski

lmichorowski

Leszek Michorowski
Punkty: 506827